نسبت به مضمون آيه كمال عنايت را دارد . و ثانيا : تعبير فرموده به ( عبادى بندگانم ) ، و نفرمود ( ناس مردم ) و يا تعبيرى ديگر نظير آن و اين نيز عنايت ياد شده را بيشتر مىرساند . و ثالثا : واسطه را انداخته ، و نفرموده : ( در پاسخشان بگو چنين و چنان ) بلكه فرمود : ( چون بندگانم از تو سراغ مرا مىگيرند من نزديكم ) . و رابعا : جمله : ( من نزديكم ) را با حرف ( ان ) كه تاكيد را مىرساند مؤكد كرده و فرموده : ( فانى قريب ) پس به درستى كه من نزديكم . و خامسا : نزديكى را با صفت بيان كرده و فرموده : ( نزديكم ) نه با فعل ، ( من نزديك مىشوم ) تا ثبوت و دوام نزديكى را برساند . و سادسا : در افاده اينكه دعا را مستجاب مىكند تعبير به مضارع آورد نه ماضى ، تا تجدد اجابت و استمرار آن را برساند . و سابعا : وعده اجابت يعنى عبارت ( اجابت مىكنم دعاى دعا كننده ) را مقيد كرد به قيد ( اذا دعان - در صورتى كه مرا بخواند ) با اينكه اين قيد چيزى جز خود مقيد نيست ، چون مقيد خواندن خدا است و قيد هم همان خواندن خدا است و اين دلالت دارد بر اينكه دعوت داعى بدون هيچ شرطى و قيدى مستجاب است نظير آيه : « ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ » « 1 » و اين هفت نكته همه دلالت دارد بر اينكه خداى سبحان به استجابت دعا اهتمام و عنايت دارد . از طرفى در اين آيه با همه اختصارش هفت مرتبه ضمير متكلم ( من ) تكرار شده ، و آيه اى به چنين اسلوب در قرآن منحصر به همين آيه است . و كلمه ( دعا ) و ( دعوت ) به معناى اين است كه دعا كننده نظر دعا شده را به سوى خود جلب كند ، و كلمه ( سؤال ) به معناى جلب فائده و يا زيادتر كردن آن از ناحيه مسئول است ، تا بعد از توجيه نظر او حاجتش برآورده شود ، پس سؤال به منزله نتيجه و هدف است براى دعا ( مثل اينكه از دور يا نزديك شخصى را كه دارد مىرود صدا مىزنى ، و مىخوانى ، تا روى خود را برگرداند ، آن وقت چيزى از او مىپرسى تا به اين وسيله حاجتت برآورده شود ) پس اين معنا كه براى سؤال شد جامع همه موارد سؤال هست ، سؤال علمى براى رفع جهل ، و سؤال به منظور حساب و سؤال به معناى زيادتر كردن خير مسئول به طرف خود ، و سؤالهاى ديگر . مطلب ديگر اينكه ، كلمه ( عبوديت ) همانطور كه در سابق هم گفتيم به معناى مملوكيت است ، البته نه هر مملوكيت ، بلكه مملوكيت انسان ( پس گوسفند را عبد صاحبش نمىخوانند ) ،

--> ( 1 ) بخوانيد مرا تا استجابت كنم شما را . « سوره مؤمن آيه 60 »